Haloperydol - działanie, dawki i recepta
Haloperydol to najbardziej rozpoznawalny neuroleptyk I generacji. Silnie znosi objawy wytwórcze, ale wyraźnie częściej niż leki nowszej generacji powoduje objawy pozapiramidowe.
Jak działa haloperydol
Haloperydol silnie i wybiórczo blokuje receptory dopaminowe D2. Nie ma przy tym istotnego działania na receptory histaminowe ani muskarynowe, dlatego rzadziej niż olanzapina powoduje senność, wzrost apetytu i przyrost masy ciała. Cena tej wybiórczości to znacznie częstsze objawy pozapiramidowe, bo blokada dopaminy obejmuje także szlaki odpowiedzialne za kontrolę ruchu.
Opanowanie pobudzenia następuje szybko, w ciągu godzin przy podaniu pozajelitowym. Wycofywanie się urojeń i omamów zajmuje dni i tygodnie, podobnie jak przy innych neuroleptykach.
Postacie i moce zarejestrowane w Polsce
| Postać | Moce | Uwagi |
|---|---|---|
| Tabletki | 1 mg, 5 mg | podstawowa postać w leczeniu ambulatoryjnym |
| Krople doustne, roztwór | 2 mg/ml | pozwalają na dokładne dawki ułamkowe |
| Roztwór do wstrzykiwań | 5 mg/ml, 50 mg/ml | stosowany w placówce, także w postaci o przedłużonym działaniu |
Dane z Rejestru Produktów Leczniczych. Dawkę i schemat ustala lekarz.
Wskazania
- Schizofrenia i zaburzenia schizoafektywne. Leczenie epizodu oraz zapobieganie nawrotom.
- Ostre pobudzenie psychoruchowe w przebiegu zaburzeń psychotycznych i epizodów maniakalnych.
- Tiki i zespół Tourette’a o ciężkim nasileniu, gdy inne metody nie wystarczają.
- Majaczenie, gdy postępowanie niefarmakologiczne okazało się nieskuteczne.
Szczegółowy zakres wskazań podaje charakterystyka konkretnego preparatu i różni się między postaciami doustnymi a pozajelitowymi.
Objawy niepożądane
- Pozapiramidowe. Parkinsonizm polekowy, dystonie, akatyzja. Występują częściej i wcześniej niż przy neuroleptykach II generacji, a przy długim leczeniu dochodzi ryzyko późnych dyskinez.
- Sercowe. Wydłużenie odstępu QT i ryzyko zaburzeń rytmu, zwłaszcza przy wyższych dawkach, zaburzeniach elektrolitowych i łączeniu z innymi lekami wydłużającymi QT.
- Hormonalne. Wzrost stężenia prolaktyny, zaburzenia miesiączkowania, mlekotok, spadek libido.
- Rzadkie, ale groźne. Złośliwy zespół neuroleptyczny z gorączką, sztywnością mięśni i zaburzeniami świadomości. Wymaga natychmiastowej pomocy.
Wpływ na masę ciała, glukozę i lipidy jest mniejszy niż przy olanzapinie i kwetiapinie. Dla części pacjentów to argument za haloperydolem, mimo gorszej tolerancji ruchowej.
Zgłoś lekarzowi każdy problem z ruchem. Sztywność, drżenie, przymus chodzenia albo skurcze mięśni szyi i oczu to objawy pozapiramidowe, na które reaguje się zmianą dawki lub lekiem osłaniającym. Ostry napad dystonii, na przykład skurcz mięśni szyi lub gałek ocznych, wymaga pilnej pomocy medycznej.
Interakcje i alkohol
Haloperydol jest metabolizowany przez enzymy CYP2D6 i CYP3A4. Inhibitory tych enzymów podnoszą jego stężenie, a induktory, jak karbamazepina i ryfampicyna, obniżają je i mogą osłabić efekt leczenia. Szczególną ostrożność zachowuje się przy jednoczesnym stosowaniu innych leków wydłużających odstęp QT, w tym części antybiotyków i leków przeciwarytmicznych. Alkohol nasila sedację i zaburzenia koordynacji.
Przed rozpoczęciem leczenia i w jego trakcie wykonuje się zwykle EKG oraz kontroluje stężenie potasu i magnezu. Brak aktualnych badań bywa powodem, dla którego lekarz prosi o ich uzupełnienie.
Ile kosztuje haloperydol
Cena zależy od preparatu, postaci i refundacji. Sprawdzisz ją w aptece lub w wykazie leków refundowanych. Konsultacja psychiatryczna kosztuje 250 zł, a kontynuacja leczenia 199 zł, i jest to opłata za ocenę lekarską, nie za lek.
Jak uzyskać e-receptę na haloperydol
- Wypełniasz wywiad: rozpoznanie, dotychczasowa dawka, tolerancja leczenia, choroby serca, inne leki
- Opłacasz konsultację psychiatryczną, 250 zł, kontynuacja leczenia 199 zł
- Lekarz sprawdza historię leczenia w Internetowym Koncie Pacjenta i ocenia ryzyko interakcji
- Przy pozytywnej decyzji kod e-recepty trafia na e-mail
Postać do wstrzykiwań o przedłużonym działaniu podaje się w placówce, więc nie obejmuje jej tryb teleporady.
Zamów konsultację w sprawie haloperydolu
Wypełnij wywiad medyczny i podaj aktualną dawkę oraz choroby współistniejące. Lekarz oceni wniosek i zdecyduje o e-recepcie.
Zamów konsultacjęNajczęstsze pytania
Czy haloperydol jest na receptę?
Tak, wyłącznie na receptę. Wszystkie preparaty haloperydolu w Rejestrze Produktów Leczniczych mają kategorię dostępności Rp.
W jakich postaciach dostępny jest haloperydol?
W tabletkach 1 i 5 mg, w kroplach doustnych 2 mg/ml oraz w roztworach do wstrzykiwań 5 mg/ml i 50 mg/ml. Postać o przedłużonym działaniu podaje się domięśniowo w placówce.
Dlaczego haloperydol częściej powoduje sztywność mięśni?
Blokuje receptory dopaminowe silnie i wybiórczo, także w szlakach odpowiedzialnych za kontrolę ruchu. Dlatego objawy pozapiramidowe występują przy nim częściej niż przy neuroleptykach II generacji.
Czy przy haloperydolu potrzebne jest EKG?
Zwykle tak. Haloperydol może wydłużać odstęp QT, dlatego przed leczeniem i w jego trakcie wykonuje się EKG oraz kontroluje stężenie potasu i magnezu. Zakres badań ustala lekarz.
Czy haloperydol powoduje przyrost masy ciała?
W mniejszym stopniu niż olanzapina czy kwetiapina. Haloperydol słabo działa na receptory histaminowe, więc rzadziej zwiększa apetyt i masę ciała, ale za to częściej wywołuje objawy pozapiramidowe.
- Charakterystyki Produktów Leczniczych, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL)
- pacjent.gov.pl, e-recepta i Internetowe Konto Pacjenta
Materiał informacyjny, nie zastępuje konsultacji lekarskiej. O rozpoczęciu, zmianie lub przerwaniu leczenia decyduje lekarz na podstawie indywidualnej oceny. W kryzysie psychicznym zadzwoń pod numer 116 123 lub 112.