Konsultacja psychiatryczna online

Dla kogo konsultacja online ma sens

Najczęstsze zastosowanie to prowadzenie leczenia już rozpoznanego. Pacjent przyjmuje escitalopram (Elicea 10 mg, tabletki powlekane) albo kwetiapinę (Ketrel 100 mg, tabletki powlekane) od kilku miesięcy, dawka jest dobrana, objawy się cofnęły i potrzebna jest kolejna recepta wraz z rozmową o tym, czy cokolwiek zmieniać. Lekarz opiera się wtedy na wywiadzie i dokumentacji, więc obecność w gabinecie nie wnosi nic dodatkowego.

Druga sytuacja to ocena tolerancji leczenia. Pacjent zgłasza senność w ciągu dnia, przyrost masy ciała, drżenie rąk albo spłycenie emocji i pyta, czy to działanie leku. Lekarz dopytuje, kiedy objaw pojawił się wobec zmiany dawki, sprawdza pozostałe przyjmowane preparaty i decyduje, czy potrzebne są badania krwi albo modyfikacja dawkowania.

Słabiej wypada pierwsze rozpoznanie. Odróżnienie epizodu depresyjnego od fazy depresyjnej choroby afektywnej dwubiegunowej opiera się na wywiadzie sięgającym lat wstecz, czasem na rozmowie z bliskimi pacjenta. Zdalnie da się to zacząć, rzadko domknąć na jednym połączeniu. Ten etap opisujemy na stronie o pierwszej wizycie u psychiatry.

Co lekarz musi ustalić przed wystawieniem recepty

Od 2 sierpnia 2023 roku, na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z 12 lipca 2023 roku (Dz.U. 2023 poz. 1368), recepta na środek odurzający lub substancję psychotropową wymaga zbadania pacjenta. Badanie może być stacjonarne albo przeprowadzone za pośrednictwem systemów teleinformatycznych, więc teleporada jest tu pełnoprawnym badaniem, a nie obejściem wymogu. Do tego dochodzi obowiązek sprawdzenia, co pacjentowi już przepisano i co z tego wykupił.

Weryfikacja historii recept odbywa się w systemie. Dostęp otwiera sam pacjent: z Internetowego Konta Pacjenta, z aplikacji mojeIKP albo kodem SMS podanym w trakcie wizyty. Bez tego lekarz pracuje na uboższych danych i częściej kończy rozmowę prośbą o dokumentację zamiast receptą. Obowiązek weryfikacji nie dotyczy lekarza udzielającego świadczeń w ramach umowy o świadczenia z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej, bo ten prowadzi pacjenta na stałe.

W praktyce lekarz pyta o rozpoznanie i o to, kto je postawił, o aktualnie przyjmowane preparaty wraz z mocą, o wcześniejsze próby leczenia i powody ich przerwania, o choroby somatyczne, ciążę lub karmienie oraz o alkohol i inne substancje. Pytania o dokumentację nie są formalnością: bez niej nie ma czego kontynuować.

Licznik trzech miesięcy przy lekach kontrolowanych

Wyjątek od obowiązku badania działa w jedną stronę i jest ograniczony czasowo. Jeśli ostatnie badanie związane z wystawieniem recepty na te leki odbyło się w czasie krótszym niż trzy miesiące przed poradą, lekarz może wystawić e-receptę w ramach kontynuacji leczenia bez ponownego badania.

Przekroczenie trzech miesięcy nie zamyka drogi do leczenia. Zmienia tryb: potrzebne jest badanie, a wywiad będzie dłuższy, bo lekarz musi odtworzyć, co działo się w przerwie. Osoby, które odstawiły lek samodzielnie i wróciły po pół roku, powinny liczyć się z rozmową o powodzie przerwy i o objawach z tego okresu.

Licznik dotyczy wyłącznie leków kontrolowanych. Przy sertralinie, escitalopramie czy kwetiapinie, których nie ma w wykazach substancji psychotropowych, obowiązuje ogólny wymóg zbadania pacjenta przed postawieniem rozpoznania i leczeniem, bez tego trzymiesięcznego licznika. Rozróżnienie rozpisujemy na stronie o zasadach przepisywania leków psychotropowych.

Jak przebiega wizyta i ile trwa

Wizyta zaczyna się przed połączeniem. Pacjent wypełnia formularz medyczny: rozpoznanie, przyjmowane leki wraz z mocami, choroby przewlekłe, uczulenia, aktualne dolegliwości. Lekarz wchodzi w rozmowę z gotowym obrazem i nie zużywa czasu na przepisywanie danych.

Sama rozmowa przy kontynuacji ustabilizowanego leczenia zajmuje kilkanaście minut. Gdy do ustalenia jest więcej, na przykład po zmianie dawki albo przy nowych objawach niepożądanych, trwa dłużej. Odgórnego limitu nie ma: czas wyznacza to, co lekarz musi ustalić, żeby ocenić zasadność leczenia.

Dokumentację dołącza się w formie zdjęć lub skanów: poprzednie recepty, wypis ze szpitala, zaświadczenie od psychiatry prowadzącego, świeże wyniki badań. Lekarz może przerwać ocenę i poprosić o brakujący dokument. To nie odmowa, tylko warunek podjęcia decyzji.

Co dzieje się po konsultacji

Jeśli lekarz oceni leczenie jako zasadne, wystawia e-receptę w systemie P1. Pacjent dostaje czterocyfrowy kod, który wraz z numerem PESEL wystarcza w aptece, a cała recepta jest widoczna na Internetowym Koncie Pacjenta razem z dawkowaniem. Papieru nie trzeba nigdzie nosić.

Terminu realizacji trzeba pilnować, bo po jego upływie apteka nie wyda leku. Bez szczególnej adnotacji e-recepta obowiązuje 30 dni, licząc od jej wystawienia albo od wpisanej na niej daty realizacji „od dnia”; termin dłuższy, do 365 dni, lekarz zaznacza wprost. Dla środków odurzających i substancji psychotropowych termin realizacji nie przekracza 30 dni, niezależnie od postaci recepty, więc pierwsze opakowanie odbiera się bez zwłoki.

Gdy lekarz uzna, że potrzebne są badania albo wizyta stacjonarna, wskazuje to wprost. Zdarza się, że zamiast recepty pacjent dostaje zalecenie oznaczenia stężenia litu, morfologii albo kontroli masy ciała i lipidogramu, bo bez tych wyników prowadzenie leczenia byłoby prowadzeniem po ciemku.

Pierwsze tygodnie po rozpoczęciu lub zmianie leczenia

Charakterystyki produktów leczniczych dla leków przeciwdepresyjnych zawierają w punkcie 4.4 ostrzeżenie, o którym pacjent powinien wiedzieć przed pierwszą tabletką: na wczesnym etapie leczenia i po każdej zmianie dawki lęk, niepokój oraz myśli samobójcze mogą przejściowo się nasilić. Metaanalizy badań kontrolowanych placebo pokazały większe ryzyko zachowań samobójczych u osób poniżej 25. roku życia. Dotyczy to preparatów escitalopramu (Elicea, Mozarin), sertraliny (Zoloft, Asentra) i pozostałych leków z tej grupy.

Z tego ostrzeżenia nie wynika, że leczenia nie należy zaczynać. Wynika, że pierwsze tygodnie wymagają obserwacji, także przez osoby bliskie, oraz kontaktu z lekarzem przy każdym pogorszeniu, niezwykłej zmianie zachowania albo pojawieniu się myśli o odebraniu sobie życia. Kontakt podejmuje się od razu, nie na kolejnej zaplanowanej wizycie.

Kryzys nie czeka na termin konsultacji. Przy myślach o odebraniu sobie życia, planie takiego działania albo poczuciu utraty kontroli pomoc jest dostępna natychmiast: numer alarmowy 112, całodobowe i bezpłatne Centrum Wsparcia 800 70 2222 oraz Telefon Zaufania dla Dorosłych 116 123.

Kiedy lekarz nie wystawi dokumentu z przyczyn medycznych lub prawnych i co wtedy z opłatą

Sprzedajemy konsultację lekarską, nie dokument. Lekarz ocenia zasadność leczenia i może ocenić ją negatywnie. Najczęstsze powody: brak rozpoznania przy prośbie o lek wymagający rozpoznania, obraz kliniczny wskazujący na inną przyczynę, ryzyko interakcji z lekiem już przyjmowanym, prośba o preparat kontrolowany bez żadnej historii leczenia.

Gdy lekarz odmawia z przyczyn medycznych lub prawnych, opłata za konsultację wraca. Jeżeli lekarz poprosi o dokumentację, masz na nią co najmniej 7 dni i przypomnimy Ci o terminie; jeśli konsultacji nie uda się dokończyć, zwracamy całą opłatę. Zasada jest opisana w regulaminie i mówimy o niej przed płatnością, nie po.

Są też prośby, których nie realizujemy w ogóle. Rozpoczęcie leczenia lekiem psychostymulującym o kategorii dostępności Rpw, na przykład metylofenidatem (Medikinet, Concerta), wymaga rozpoznania postawionego w toku diagnostyki i prowadzenia z kontrolą, czego jedna zdalna rozmowa nie zapewni.

Ile to kosztuje

Konsultacja psychiatryczna online kosztuje 250 zł. Przy zadeklarowanej kontynuacji leczenia, czyli gdy pacjent ma już rozpoznanie i prowadzone leczenie, cena wynosi 199 zł. Niższa stawka jest naliczana wtedy, gdy w systemie widnieje wcześniejsze opłacone zamówienie tej samej osoby; pierwsza wizyta rozlicza się stawką podstawową.

Cena wizyty nie ma związku z ceną leku. Refundacja zależy od tego, czy dany preparat i dane wskazanie znajdują się w wykazie refundowanym Ministra Zdrowia, a nie od tego, czy receptę wystawił lekarz na NFZ czy prywatnie. Poziomy odpłatności i porównanie obu ścieżek rozpisujemy na stronie o koszcie i refundacji.

Najczęstsze pytania