Kwetiapina - na co jest zarejestrowana i jak działa

Co jest w rejestrze

Substancja czynna to Quetiapinum. Postać o natychmiastowym uwalnianiu występuje jako tabletki powlekane w mocach 25 mg, 100 mg, 150 mg, 200 mg i 300 mg pod nazwami Ketrel, Kventiax, Ketilept, Ketipinor, Kwetaplex, Kwetina, Setinin, Pinexet, Bonogren, Etiagen, Kefrenex, ApoTiapina, Quetiapine Aurovitas oraz Quetiapine Orion. Moc 150 mg w tej postaci ma w rejestrze tylko Kwetaplex, więc nie każda zmiana dawki jest możliwa w obrębie jednej marki.

Postać o przedłużonym uwalnianiu obejmuje moce 50 mg, 150 mg, 200 mg, 300 mg, 400 mg i 600 mg, między innymi KETREL XR, Kwetaplex XR, Questax XR, Kventiax SR, Kvelux SR, Symquel XR, Ketilept retard, ApoTiapina PR oraz Bonogren SR. W rejestrze jest też zawiesina doustna Kwexyma 25 mg/ml. Wszystkie pozycje mają kategorię wydawania Rp.

Postacie o natychmiastowym i o przedłużonym uwalnianiu nie są wymienne bez decyzji lekarza, bo różnią się przebiegiem stężenia w ciągu doby, a część mocy występuje tylko w jednej z nich. Tabletek o przedłużonym uwalnianiu nie kruszy się ani nie dzieli, o ile charakterystyka danego preparatu na to nie pozwala. Zawiesina doustna 25 mg/ml jest rozwiązaniem dla pacjentów, którzy nie połykają tabletek.

Wskazania z charakterystyki produktu

Kwetiapina w postaci o natychmiastowym uwalnianiu jest zarejestrowana w leczeniu schizofrenii oraz w chorobie dwubiegunowej: w epizodach maniakalnych o nasileniu od umiarkowanego do ciężkiego, w epizodach ciężkiej depresji w przebiegu tej choroby oraz w zapobieganiu nawrotom epizodów maniakalnych lub depresyjnych u pacjentów, którzy reagowali na wcześniejsze leczenie kwetiapiną.

Postać o przedłużonym uwalnianiu ma dodatkowe wskazanie: terapia wspomagająca w ciężkich epizodach depresyjnych u pacjentów z dużymi zaburzeniami depresyjnymi, u których monoterapia przeciwdepresyjna była niewystarczająca. Ten zapis tłumaczy, dlaczego lek przeciwpsychotyczny pojawia się w leczeniu depresji, choć pacjent nie ma i nie miał objawów psychotycznych. Charakterystyka wyklucza przy tym stosowanie u osób poniżej 18 lat.

Ostrzeżenie o ryzyku samobójczym z punktu 4.4

Skoro część wskazań kwetiapiny dotyczy ciężkich epizodów depresyjnych, obowiązuje przy niej to samo ostrzeżenie, co przy lekach przeciwdepresyjnych, i charakterystyka poświęca mu osobny podpunkt. W pierwszych tygodniach leczenia i po każdej zmianie dawki lęk, niepokój oraz myśli samobójcze mogą przejściowo się nasilić, dlatego dokument nakazuje ścisły nadzór właśnie we wczesnej fazie terapii i po modyfikacji dawki. Zjawisko jest najwyraźniejsze u osób młodych: metaanaliza badań nad lekami przeciwdepresyjnymi wykazała zwiększone ryzyko zachowań samobójczych u pacjentów poniżej 25. roku życia, a w krótkoterminowych badaniach kontrolowanych placebo u pacjentów z ciężką depresją w przebiegu choroby dwubiegunowej ryzyko zdarzeń związanych z próbami samobójczymi u młodych dorosłych poniżej 25 lat wyniosło 3,0% wobec 0% na placebo.

Dokument zwraca też uwagę na dwa momenty, które łatwo przeoczyć. Ryzyko utrzymuje się do czasu istotnej klinicznie remisji, a doświadczenie kliniczne wskazuje, że rośnie we wczesnej fazie poprawy, czyli wtedy, gdy otoczenie uznaje sprawę za rozwiązaną. Osobno wymienione jest ryzyko prób samobójczych po nagłym zaprzestaniu leczenia kwetiapiną. Charakterystyka wymaga, żeby pacjent oraz osoby sprawujące nad nim opiekę wiedzieli, na co zwracać uwagę i kiedy zgłosić się natychmiast.

Jeżeli w pierwszych tygodniach leczenia albo po zmianie dawki narasta niepokój, bezsenność lub pojawiają się myśli o samobójstwie, kontakt z lekarzem powinien nastąpić od razu, bez czekania na zaplanowaną wizytę. Bezpłatne wsparcie całodobowe: 800 70 2222 (Centrum Wsparcia) oraz 116 123 (kryzysowy telefon zaufania dla dorosłych), dla dzieci i młodzieży 116 111. W stanie nagłego zagrożenia życia obowiązuje numer 112.

Dlaczego ta sama substancja robi różne rzeczy

Kwetiapina wiąże się z kilkoma typami receptorów, a ich udział zmienia się razem z ekspozycją na lek. Przy niskiej ekspozycji dominuje blokada receptorów histaminowych, co daje wyraźną senność, oraz wpływ na receptory serotoninowe. Przy wyższej dochodzi wpływ na receptory dopaminowe, od którego zależy działanie przeciwpsychotyczne.

Stąd wynika obserwacja, która myli pacjentów: mała moc uspokaja i usypia, a działanie na objawy psychotyczne wymaga innego poziomu ekspozycji. Dobór mocy i postaci należy do lekarza, bo zależy od rozpoznania, wieku i chorób towarzyszących, a nie od tego, jak silnie lek usypia.

Kwetiapina nie jest substancją psychotropową w rozumieniu wykazu

Kwetiapiny nie ma w wykazie substancji psychotropowych ani środków odurzających, a w rejestrze ma kategorię Rp. Nie dotyczą jej więc dodatkowe obowiązki przewidziane dla grup I-N, II-N, II-P, III-P i IV-P, w tym warunek, by przy recepcie wystawianej bez badania pacjenta od ostatniego zbadania minęło nie więcej niż 3 miesiące. Zasada ogólna, że lekarz orzeka o stanie zdrowia po zbadaniu pacjenta, obowiązuje niezależnie od tego wykazu.

Brak przypisania do wykazu nie oznacza łagodnego profilu. Kwetiapina wpływa na przewodzenie w sercu, na metabolizm i na ciśnienie krwi, a przy nagłym odstawieniu wywołuje objawy odstawienne. Nieformalny status leku nasennego, w jakim funkcjonuje w małych mocach, jest stosowaniem poza rejestracją i wymaga decyzji lekarza opartej na czymś więcej niż problem z zasypianiem.

Co kontroluje się w trakcie leczenia

Charakterystyka nakazuje ocenić parametry metaboliczne przy rozpoczynaniu leczenia i wykonywać regularne badania kontrolne w jego trakcie, wymieniając masę ciała, stężenie glukozy we krwi oraz profil lipidowy. Dlatego lekarz zleca okresowe badania krwi i pyta o wagę obok pytań o nastrój. Oznaczenia mają sens także wtedy, gdy pacjent czuje się dobrze.

Do tego dochodzą senność, zawroty głowy przy szybkiej zmianie pozycji z powodu spadku ciśnienia, uczucie niepokoju ruchowego u części pacjentów oraz zaparcia, które w dokumencie mają osobne ostrzeżenie z powodu ryzyka niedrożności u osób obciążonych. Objawy z pierwszych dni bywają najsilniejsze i słabną, a te metaboliczne narastają wolno przez miesiące, więc bez badań przechodzą niezauważone.

Osobno wygląda kwestia prowadzenia pojazdów. Kwetiapina wywołuje senność, szczególnie na początku leczenia i po zwiększeniu dawki, dlatego charakterystyka ostrzega przed kierowaniem i obsługą maszyn do czasu poznania własnej reakcji na lek. Alkohol nasila to działanie, a leki hamujące układ nerwowy przyjmowane z innych powodów dokładają się do tego samego efektu.

Kwetiapina wobec innych leków przeciwpsychotycznych

Leki tej grupy różnią się profilem działań niepożądanych, choć trafiają do tej samej szuflady. Kwetiapina wyróżnia się wyraźną sedacją i obciążeniem metabolicznym, podczas gdy przy klasycznych lekach, takich jak haloperydol, na pierwszym planie są objawy ze strony układu ruchowego. Olanzapina, rysperydon i arypiprazol mają jeszcze inne rozkłady tych zjawisk, opisane w charakterystykach poszczególnych preparatów w Rejestrze Produktów Leczniczych.

Dobór leku wynika z obrazu klinicznego, chorób towarzyszących i tolerancji z poprzednich terapii. Zmiana preparatu nie polega na przeliczeniu mocy jeden do jednego i wymaga zaplanowanego przejścia, prowadzonego przez lekarza.

Nazwy handlowe dodatkowo zaciemniają obraz, bo ta sama substancja występuje pod kilkunastoma z nich, a końcówki XR, SR, PR i retard oznaczają postać o przedłużonym uwalnianiu, nie inną substancję. Pacjent, który dostał wcześniej Ketrel, a potem Kwetaplex XR, ma tę samą kwetiapinę w innej postaci.

Konsultacja online: wyniki badań zamiast opisu samopoczucia

Przy kwetiapinie rozmowa zdalna ma najwięcej sensu wtedy, gdy pacjent ma czym ją zasilić. Poza nazwą preparatu, mocą i postacią liczą się dane, których nie da się ocenić przez ekran: masa ciała teraz i na początku leczenia, ostatnie wyniki glukozy oraz profilu lipidowego, a przy dolegliwościach sercowych także zapis EKG. Kto ma te wyniki pod ręką, dostaje ocenę leczenia; kto ich nie ma, zwykle dostaje prośbę o ich wykonanie.

Pierwsze włączenie leku przeciwpsychotycznego wymaga szerszej oceny niż jedna teleporada, a przy leczeniu już prowadzonym lekarz sprawdza historię recept w systemie e-zdrowie i pyta o sen, wagę oraz objawy z pierwszych tygodni. Konsultacja psychiatryczna kosztuje 250 zł, przy kontynuacji leczenia 199 zł. Wynikiem jest ocena zasadności leczenia, nie zapewnienie dokumentu. Jeśli lekarz odmówi z przyczyn medycznych lub prawnych, zwracamy opłatę w całości. Jeśli poprosi Cię o dokumentację, masz na nią co najmniej 7 dni i przypomnimy Ci o terminie; jeśli konsultacji nie uda się dokończyć, również zwracamy całość.

Najczęstsze pytania